Een cholesteatoom is een zeldzame aandoening van het oor waarbij huidcellen zich ophopen in het middenoor. Dit kan leiden tot klachten zoals oorontstekingen, duizeligheid en gehoorverlies. Omdat het vaak langzaam groeit en niet direct wordt herkend, is het belangrijk om klachten serieus te nemen. Zonder behandeling kan het schade aan het oor veroorzaken.
Een cholesteatoom of ook wel een parelgezwel is een aandoening van het oor waarbij huidcellen zich ophopen in het middenoor. Deze huidcellen horen daar niet thuis. Ze kunnen langzaam blijven groeien en zo schade aan het oor veroorzaken. Door deze ophoping kan het gehoor verminderen en kunnen klachten ontstaan zoals een oorontsteking of een loopoor. In sommige gevallen kunnen ook duizeligheid of druk in het oor optreden.
Cholesteatoom kan ontstaan door verschillende factoren, vaak met elkaar verbonden.
De buis van Eustachius helpt om de druk in het middenoor te regelen. Wanneer deze niet goed werkt, kan er onderdruk ontstaan in het oor. Dit kan ervoor zorgen dat het trommelvlies naar binnen trekt en huidcellen zich ophopen.
Soms kan een eerdere ooroperatie invloed hebben op de structuur van het oor, waardoor zeldzame in gevallen een cholesteatoom kan ontstaan.
Een beschadiging van het oor, bijvoorbeeld een geperforeerd trommelvlies, kan ook bijdragen aan het ontstaan van een cholesteatoom.
In sommige gevallen speelt erfelijkheid een rol. Ook bepaalde aandoeningen, zoals het syndroom van Down, kunnen het risico verhogen.
Herhaalde ontstekingen in het oor kunnen het trommelvlies beschadigen. Hierdoor kan een kleine ruimte ontstaan waarin huidcellen zich ophopen en langzaam een cholesteatoom kunnen vormen.
Elke situatie waarbij langdurige ontsteking of blokkade in het oor aanwezig is, kan bijdragen aan het ontstaan van een cholesteatoom.
Cholesteatoom wordt vaak een stille aandoening genoemd, omdat het zich langzaam ontwikkelt en in het begin weinig duidelijke klachten geeft. Naarmate de aandoening verder groeit, kunnen er verschillende symptomen ontstaan.
Een van de eerste en meest voorkomende symptomen is geleidelijk gehoorverlies. Dit ontstaat wanneer het cholesteatoom de structuren in het middenoor aantast, zoals de gehoorbeentjes. Hierdoor wordt geluid minder goed doorgegeven, waardoor het gehoor langzaam kan afnemen.
Veel mensen ervaren een piep, ruis of fluittoon in het oor. Dit wordt ook wel tinnitus genoemd. Deze geluiden kunnen continu aanwezig zijn, maar ook af en toe optreden. Het kan variëren in intensiteit en kan als storend worden ervaren in het dagelijks leven.
Een ander veelvoorkomend symptoom is vocht of afscheiding uit het oor. Dit is vaak geel van kleur en kan een onaangename geur hebben. Dit wijst meestal op een chronische ontsteking in het middenoor die samenhangt met het cholesteatoom.
Veel mensen ervaren een verstopt of drukkend gevoel in het oor. Dit ontstaat door de ophoping van huidcellen en ontstekingsmateriaal, waardoor het oor niet meer normaal kan functioneren.
Groeit het cholesteatoom verder? Dan kunnen ook evenwichtsproblemen ontstaan. Dit kan leiden tot duizeligheid, een instabiel gevoel of moeite met balans houden. Dit komt doordat het binnenoor een belangrijke rol speelt bij zowel gehoor als evenwicht.
In ernstige gevallen kan het cholesteatoom druk uitoefenen op omliggende zenuwen. In zeldzame situaties kan dit leiden tot klachten in het gezicht, zoals spierzwakte of een verminderd gevoel.
Om vast te stellen of er sprake is van een cholesteatoom, voert een KNO-arts verschillende onderzoeken uit. Vaak gebeurt dit stap voor stap, om een goed beeld te krijgen van het oor en de ernst van de klachten.
De eerste stap is een gesprek en onderzoek bij een KNO-arts. Hierbij worden de klachten besproken en wordt het oor onderzocht.
Met een otoscoop kan de arts in het oor kijken. Zo kunnen tekenen van ontsteking, beschadiging van het trommelvlies of een ophoping van weefsel worden gezien.
Een gehoortest wordt gebruikt om te bepalen of er sprake is van gehoorverlies en hoe ernstig dit is. Dit helpt ook om te begrijpen hoe het middenoor functioneert.
Met een CT- of MRI-scan kan de omvang van een cholesteatoom en eventuele schade in het oor worden vastgesteld.
Een cholesteatoom moet altijd behandeld worden om verdere schade aan het oor te voorkomen. Zonder behandeling kan het langzaam groter worden en klachten verergeren. De behandeling hangt af van de ernst van het cholesteatoom en de klachten.
Bij een ontsteking kunnen antibiotica worden gebruikt om de infectie te behandelen. Soms worden ook oordruppels of ontstekingsremmers voorgeschreven om klachten tijdelijk te verminderen.
In de meeste gevallen is een operatie nodig om het cholesteatoom volledig te verwijderen. Tijdens de operatie wordt het aangetaste weefsel weggehaald en wordt geprobeerd het oor zo goed mogelijk te herstellen. Afhankelijk van de situatie kan dit betekenen dat het trommelvlies of delen van het middenoor worden gerepareerd.
Na de operatie is regelmatige controle belangrijk. De arts controleert of het oor goed geneest en of het cholesteatoom niet terugkomt.
Wanneer er gehoorverlies is ontstaan, kan een hoortoestel of andere gehoorondersteuning helpen om het gehoor te verbeteren. Soms wordt ook begeleiding aangeboden om beter om te gaan met gehoorverlies.
De behandeling van een cholesteatoom verschilt per persoon. Wat nodig is, hangt af van de ernst, de locatie en de algemene gezondheid. Daarom wordt de behandeling altijd bepaald in overleg tussen specialist en patiënt.
Wanneer een cholesteatoom niet op tijd wordt behandeld, kan het langzaam groeien en schade veroorzaken aan het oor. De gevolgen verschillen per persoon en hangen af van de grootte en hoe lang het er al zit.
Een veelvoorkomend gevolg is blijvend gehoorverlies. Dit komt doordat het parelgezwel de gehoorbeentjes in het middenoor kan aantasten, waardoor geluid minder goed wordt doorgegeven. Ook kunnen terugkerende oorontstekingen en een chronisch loopoor ontstaan, wat pijnlijk kan zijn en het dagelijks leven kan beïnvloeden.
Als het verder groeit, kan het ook het evenwichtsorgaan aantasten. Dit kan leiden tot duizeligheid en balansproblemen. In zeldzame gevallen kunnen ook zenuwen worden beschadigd, wat kan zorgen voor klachten in het gezicht. Daarnaast bestaat er een kleine kans op ernstige complicaties, zoals een botontsteking achter het oor of verspreiding van de infectie.
Een cholesteatoom is meestal niet erfelijk. In de meeste gevallen ontstaat de aandoening door problemen in het oor, zoals terugkerende oorontstekingen, schade aan het trommelvlies of een slecht werkende buis van Eustachius.
Toch lijkt erfelijkheid in sommige gevallen een rol te spelen. Mensen met bepaalde aangeboren aandoeningen, zoals het syndroom van Down, hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van een cholesteatoom. Daarnaast kan een aangeboren cholesteatoom soms al vanaf de geboorte aanwezig zijn.
Hoewel erfelijkheid dus niet de belangrijkste oorzaak is, kunnen genetische factoren bij sommige mensen bijdragen aan een verhoogde gevoeligheid voor oorproblemen en het ontstaan van een cholesteatoom.
De ervaringen met cholesteatoom verschillen per persoon. In het begin zijn klachten vaak lastig te herkennen, omdat de aandoening zich langzaam ontwikkelt. Gehoorverlies, een vol gevoel in het oor of terugkerende oorontstekingen worden daardoor niet altijd direct gekoppeld aan een cholesteatoom.
Sommige mensen hebben vooral last van gehoorverlies of tinnitus, anderen van duizeligheid of chronische oorafscheiding. Dit kan invloed hebben op dagelijkse activiteiten zoals werken, gesprekken voeren of rust ervaren.
Na een operatie is vaak hersteltijd nodig en blijven controles bij de KNO-arts belangrijk om terugkeer te voorkomen. Veel patiënten ervaren daarna minder klachten en meer rust in het oor, al kan gehoorverlies soms blijvend zijn. De impact verschilt dus per persoon, waardoor goede begeleiding en tijdige behandeling belangrijk zijn.
Heb je last van gehoorverlies, terugkerende oorontstekingen, duizeligheid of andere gehoorproblemen? Dan is het belangrijk om je gehoor tijdig te laten controleren.
Bij Audika kun je terecht voor een gehoortest en advies van een audicien. Indien nodig word je doorverwezen naar een KNO-arts voor verder onderzoek en behandeling.
Eva heeft een Master in Audio/logopedie (Spraak-, taal en gehoorwetenschappen). Ze heeft klinische ervaring met de gezondheid van het gehoor op het gebied van gehoorversterking, herstel, hooroplossingen en behandeling van tinnitus en hyperacusis. Ze heeft gebruikers van gehoorapparaten getest in de ontwikkelingsfase. Momenteel werkt ze aan het ontwikkelen en testen van de bruikbaarheid van aanpassoftware voor gehoorapparaten.
Roularta Media Group NV. (2017, 16 februari). Cholesteatoom: een agressieve middenoorontsteking. Geraadpleegd op 28 mei 2026, van https://www.gezondheid.be/artikel/neus-keel-en-oorziekten/cholesteatoom-een-agressieve-middenoorontsteking-22811
Thuisarts. (2023, 30 mei). Ik heb een cholesteatoom. Geraadpleegd op 28 mei 2026, van https://www.thuisarts.nl/cholesteatoom/ik-heb-cholesteatoom
