Ga naar hoofdinhoud
Logo Audika Nederland
Maak afspraak
Header Hyperacusis

Hyperacusis: overgevoeligheid voor geluid 

Hyperacusis is een gehooraandoening waarbij geluiden als harder, intenser of soms zelfs pijnlijk worden ervaren, terwijl het volume in werkelijkheid normaal is. Alledaagse geluiden zoals stemmen, verkeer, bestek of een koelkast kunnen daardoor als pijnlijk aanvoelen. Dit kan niet alleen vervelend zijn, maar ook invloed hebben op je dagelijkse activiteiten en sociale leven.

Wat zijn de symptomen van hyperacusis?

Hyperacusis kan zich op verschillende manieren uiten. Sommige mensen merken het plotseling op, bijvoorbeeld na een periode van stress of blootstelling aan hard geluid. Bij anderen ontstaat het geleidelijk. De klachten verschillen persoon, maar hebben vaak één ding gemeen: alledaagse geluiden worden als te luid, onaangenaam of zelfs pijnlijk ervaren. Dit kan invloed hebben op hoe iemand zicht voelt in drukke of normale omgevingen.

Veel voorkomende klachten van hyperacusis zijn:

  • Overgevoeligheid voor geluid: normale geluiden zoals stemmen, verkeer of apparaten komen te hard binnen
  •  Pijn of fysiek ongemak door geluid: sommige geluiden kunnen druk, irritatie of pijn veroorzaken
  • Vermoeidheid door geluid: het voortdurend verwerken van geluid kan mentaal uitputtend zijn
  • Stress of spanning in geluidsrijke situaties: drukte of onverwachte geluiden kunnen snel overprikkelen
  • Vermijdingsgedrag: situaties met veel geluid worden soms bewust vermeden

Wat zijn de oorzaken van hyperacusis?

Hyperacusis kan verschillende oorzaken hebben. Vaak is het niet één duidelijke oorzaak, maar een combinatie van factoren die ervoor zorgen dat geluiden als harder of intenser worden ervaren.

Geluidstrauma

Hyperacusis ontstaat vaak na blootstelling aan hard geluid, waardoor het gehoor gevoeliger kan worden voor prikkels.

Een vrouw die last heeft van stress en overbelasting
Stress en overbelasting

Langdurige stress of mentale overbelasting kan ervoor zorgen dat geluid sneller als storend of te intens wordt ervaren.

Een vrouw die met haar hand op haar oor zit, omdat ze last heeft van tinnitus
Tinnitus of gehoorproblemen

Hyperacusis komt regelmatig samen voor met tinnitus of andere gehoorproblemen, waardoor geluiden gevoeliger kunnen binnenkomen.

Vrouwelijke arts houdt een hersenscan (MRI) vast
Neurologische of centrale oorzaken

Soms ligt de oorzaak niet alleen bij het oor, maar ook bij de manier waarop de hersenen geluid verwerken.

Een man die met zijn hand op zijn oor heeft
Overige factoren

Hyperacusis kan ook nog ontstaan door overige factoren zoals medicatie of een overbelast zenuwstelsel.

Hoe wordt hyperacusis vastgesteld?

De diagnose wordt vastgesteld door een gehoorspecialist of KNO-arts en bestaat uit meerdere onderzoeken.

  • Gesprek en klachtenanalyse: De specialist bespreekt wanneer de klachten optreden en hoe geluid wordt ervaren in het dagelijks leven.
  • Gehoortest (audiogram): Er wordt onderzocht of het gehoor technisch normaal functioneert en of er sprake is van afwijkingen.
  • LDL-test (geluidstolerantie): Deze test meet bij welke geluidssterkte iemand ongemak of pijn ervaart. Dit is een belangrijke test bij hyperacusis.
  • Aanvullend onderzoek: In sommige gevallen worden andere oorzaken uitgesloten, zoals tinnitus of vestibulaire problemen.
Vrouw doet een gehoortest om hyperacusis vast te stellen

Hoe kan je hyperacusis behandelen?

Er bestaat geen standaardbehandeling die hyperacusis volledig geneest. De behandeling richt zich daarom vooral op het verminderen van klachten en het verbeteren van hoe je hersenen geluid verwerken.

  • Geluidsdesensitisatie: Een belangrijk onderdeel van de behandeling is het stap voor stap opnieuw wennen aan geluid. Dit wordt ook wel geluidsdesensitisatie genoemd. Door jezelf geleidelijk bloot te stellen aan alledaagse geluiden, leert je brein deze weer als minder storend te ervaren. Op die manier kan de gevoeligheid langzaam afnemen.
  • Begeleiding en uitleg: Goede begeleiding en duidelijke uitleg over hyperacusis helpen om angst en spanning rondom geluid te verminderen. Begrijpen wat er gebeurt in je gehoor en brein geeft vaak al meer rust en controle.
  • Stressregulatie: Stress kan de klachten verergeren. Daarom is ontspanning een belangrijk onderdeel van het herstel. Denk aan ademhalingsoefeningen, voldoende rustmomenten of begeleiding van een specialist.
  • Gehoorondersteuning: In sommige gevallen kunnen hoortoestellen of ruisgeneratoren helpen om het gehoorsysteem te stabiliseren en geluiden prettiger te maken.

Omgaan met hyperacusis in het dagelijks leven

Naast behandelingen zijn er ook manieren om in het dagelijks leven beter met hyperacusis om te gaan. Kleine aanpassingen kunnen helpen om overprikkeling te verminderen en meer rust te ervaren.

  • Vermijd complete stilte: Het lijkt logisch om geluid zoveel mogelijk te vermijden, maar langdurige stilte kan het gehoor juist gevoeliger maken. Zachte achtergrondgeluiden, zoals rustige muziek of natuurgeluiden, kunnen helpen om het gehoor actief te houden.
  • Gebruik gehoorbescherming bewust: Oordoppen of gehoorkappen kunnen prettig zijn in zeer lawaaierige situaties, maar probeer ze niet voortdurend te dragen. Overmatig gebruik kan de gevoeligheid voor geluid versterken.
  • Plan rustmomenten in: Drukke of lawaaiige omgevingen kunnen veel energie kosten. Door regelmatig rust te nemen, krijgt het brein de kans om te herstellen van prikkels.
  • Bouw blootstelling aan geluid rustig op: Het kan helpen om stap voor stap weer meer dagelijkse geluiden toe te laten. Dit voorkomt dat angst voor geluid groter wordt.
  • Let op stress en vermoeidheid: Veel mensen merken dat klachten erger worden bij spanning, vermoeidheid of overbelasting. Voldoende slaap, ontspanning en een regelmatig ritme kunnen daarom ondersteuning bieden.
  • Communiceer met je omgeving: Uitleg geven aan familie, vrienden of collega’s kan zorgen voor meer begrip en helpt om samen rekening te houden met situaties die veel geluid bevatten.
Man met een achter-het-oor gehoorapparaat voor een grijze achtergrond

Kan een gehoorapparaat hyperacusis behandelen?

Een gehoorapparaat kan hyperacusis niet volledig genezen, maar het kan in veel gevallen wel helpen om klachten van hyperacusis en andere gehoorproblemen te verminderen. Bij hyperacusis worden geluiden sneller als te hard of storend ervaren. Moderne hoortoestellen kunnen hierbij ondersteuning bieden door harde, plotselinge geluiden te dempen en zachtere geluiden juist goed hoorbaar te houden. Daarnaast kunnen sommige hoortoestellen worden ingezet als onderdeel van geluidsdesensitisatie. Door zachte, constante geluiden aan te bieden, helpt dit het gehoor om geleidelijk weer aan geluiden te wennen.

Bij Audika wordt altijd gekeken naar jouw persoonlijke situatie en klachten. Op basis daarvan geven onze audiciens advies over welke ondersteuning het beste bij jou past. Hoewel hyperacusis niet altijd volledig te verhelpen is, kan de juiste begeleiding een groot verschil maken in het dagelijks leven.

Wat is het verschil tussen tinnitus en hyperacusis?

Hoewel tinnitus en hyperacusis beide met het gehoor te maken hebben, zijn het verschillende aandoeningen met ieder hun eigen kenmerken. De aandoeningen kunnen ook samen voor komen. In dat geval is een persoonlijke aanpak belangrijk om de klachten zo goed mogelijk te verminderen.

 Tinnitus Hyperacusis
 Je hoort een geluid dat er niet daadwerkelijk is (zoals piepen, suizen of brommen) Geluiden van buitenaf komen extra hard en intens binnen
Het geluid ontstaat in het gehoorsysteem zelf Het probleem zit in de manier waarop het brein geluiden verwerkt 
 Het geluid is continu of regelmatig aanwezig, ook in stilte Vooral bestaande omgevingsgeluiden worden als onprettig of pijnlijk ervaren 
 De intensiteit van het geluid kan variëren De gevoeligheid voor geluid kan per situatie verschillen 
Kan invloed hebben op concentratie, slaap en ontspanning Kan leiden tot vermijding van geluid en overprikkeling in drukke omgevingen 
 Behandeling richt zich op het leren omgaan met het geluid  Behandeling richt zich op het verminderen van gevoeligheid voor geluid

afbeelding van Dr. Nishat Fatima, klinisch audicien en internationaal trainer
Dr. Nishat Fatima, klinisch audicien en internationaal trainer

Dr. Nishat Fatima is een klinisch audicien die haar titel Dokter in de Audiologie aan de Universiteit van Colorado-Boulder en haar bachelorgraad aan de Texas A&M Universiteit behaalde. Ze werkte in de openbare en particuliere sector aan versterking, herstel, tinnitustherapie en arbeidsveiligheid.


Bronnen

  1. Home
  2. Gehoorproblemen
  3. Hyperacusis