Ga naar hoofdinhoud
Logo Audika Nederland
Maak afspraak

Hyperacusis

Hyperacusis is een overgevoeligheid voor geluid waarbij alledaagse geluiden veel harder, intenser of onaangenaam kunnen klinken dan ze in werkelijkheid zijn. Geluiden zoals stemmen, verkeer, bestek of een stofzuiger kunnen hierdoor storend of zelfs pijnlijk zijn. Hyperacusis kan invloed hebben op je dagelijks leven, werk en sociale activiteiten.
Symptomen Oorzaken Vastgesteld Behandelingen Wat kan ik zelf doen Veelgestelde vragen Andere gehoorproblemen
Header hyperacusis

Wat zijn de symptomen van hyperacusis?

De klachten van hyperacusis verschillen per persoon. Het belangrijkste kenmerk is dat normale geluiden als te luid, onaangenaam of pijnlijk worden ervaren.

Veel voorkomende klachten van hyperacusis zijn:

  • Overgevoeligheid voor geluid: normale geluiden, zoals stemmen, verkeer of huishoudelijke apparaten, komen veel harder binnen dan je gewend bent.
  • Pijn of ongemak door geluid: bepaalde geluiden kunnen een drukkend, stekend of pijnlijk gevoel veroorzaken.
  • Irritatie door geluid: geluiden die voor anderen nauwelijks opvallen, kunnen erg storend of vervelend zijn.
  • Vermoeidheid: het verwerken van geluid kan veel energie kosten, waardoor je sneller vermoeid raakt.
  • Stress of spanning: drukke of lawaaiige situaties kunnen spanning of onrust veroorzaken.
  • Moeite met drukke omgevingen: bijvoorbeeld in een restaurant, winkel, op het werk of tijdens een feestje.
  • Vermijdingsgedrag: je kunt situaties met veel geluid gaan vermijden omdat je bang bent voor de klachten.

Hyperacusis kan tijdelijk zijn, maar de klachten kunnen ook langere tijd aanhouden. Soms ontstaan ze plotseling, bijvoorbeeld na blootstelling aan hard geluid. Bij anderen ontwikkelen de klachten zich geleidelijk.

Wat zijn de oorzaken van hyperacusis?

Hyperacusis kan verschillende oorzaken hebben. Soms is er een duidelijke aanleiding, maar het is ook mogelijk dat er niet één specifieke oorzaak wordt gevonden. De gevoeligheid voor geluid kan bovendien samenhangen met andere gehoorproblemen of factoren zoals stress en overbelasting.

Hyperacusis door hard geluid

Hyperacusis ontstaat vaak na blootstelling aan hard geluid, waardoor het gehoor gevoeliger kan worden voor prikkels.

Een vrouw die last heeft van stress en overbelasting
Hyperacusis door tress

Langdurige stress of mentale overbelasting kan ervoor zorgen dat geluid sneller als storend of te intens wordt ervaren.

Een vrouw die met haar hand op haar oor zit, omdat ze last heeft van tinnitus
Hyperacusis en tinnitus

Hyperacusis komt regelmatig samen voor met tinnitus of andere gehoorproblemen, waardoor geluiden gevoeliger kunnen binnenkomen.

Vrouwelijke arts houdt een hersenscan (MRI) vast
Neurologische of centrale oorzaken

Soms ligt de oorzaak niet alleen bij het oor, maar ook bij de manier waarop de hersenen geluid verwerken.

Een man die met zijn hand op zijn oor heeft
Overige factoren

Hyperacusis kan ook nog ontstaan door overige factoren zoals medicatie of een overbelast zenuwstelsel.

Hoe wordt hyperacusis vastgesteld?

Hyperacusis wordt vastgesteld op basis van je klachten en een onderzoek van het gehoor. Een gehoorspecialist of KNO-arts kan beoordelen hoe je op verschillende geluiden reageert en of er sprake is van andere gehoorproblemen.

Een onderzoek kan bestaan uit:

  • Gesprek en klachtenanalyse: er wordt besproken wanneer de klachten zijn ontstaan, welke geluiden problemen geven en hoeveel invloed de klachten hebben op je dagelijks leven.
  • Gehoortest: met een audiogram wordt onderzocht hoe goed je verschillende tonen kunt horen.
  • Onderzoek naar geluidstolerantie: wanneer nodig kan worden onderzocht bij welke geluidssterkte je ongemak of pijn ervaart.
  • Aanvullend onderzoek: afhankelijk van je klachten kan verder onderzoek nodig zijn om andere oorzaken of gehoorproblemen uit te sluiten.

Een goede beoordeling is belangrijk, omdat hyperacusis bij iedereen anders kan worden ervaren.

Vrouw doet een gehoortest om hyperacusis vast te stellen

Hoe wordt hyperacusis behandeld?

Er bestaat niet één behandeling die voor iedereen met hyperacusis werkt. De behandeling hangt af van de oorzaak, de ernst van de klachten en eventuele andere gehoorproblemen.

Het doel is meestal om de klachten te verminderen en ervoor te zorgen dat je geluiden in het dagelijks leven weer beter kunt verdragen.

Geleidelijk omgaan met geluid

Bij sommige mensen kan begeleiding gericht op het geleidelijk opbouwen van de blootstelling aan geluid onderdeel zijn van de behandeling. Hierbij wordt gezocht naar een niveau waarop geluid nog goed te verdragen is. Vervolgens kan de blootstelling stap voor stap worden opgebouwd.

Het is hierbij belangrijk om niet zomaar zelf steeds meer geluid op te zoeken. Een passende aanpak kan het beste worden afgestemd op je persoonlijke klachten.

Begeleiding en uitleg

Inzicht in hyperacusis en de manier waarop je klachten worden beïnvloed, kan helpen om beter met geluid om te gaan. Begeleiding kan bijvoorbeeld gericht zijn op het omgaan met angst of spanning rondom geluid en op het hervatten van dagelijkse activiteiten.

Omgaan met stress en vermoeidheid

Stress en vermoeidheid kunnen ervoor zorgen dat geluiden moeilijker te verdragen zijn. Daarom kunnen voldoende rust, ontspanning en een regelmatig dagritme helpen om beter met de klachten om te gaan.

Gehoorondersteuning

In sommige situaties kunnen hoortoestellen of andere vormen van geluidsondersteuning onderdeel zijn van de aanpak. Dit hangt af van je persoonlijke situatie en of er bijvoorbeeld ook sprake is van gehoorverlies.

Een hoortoestel geneest hyperacusis niet. Wel kunnen moderne hoortoestellen in bepaalde situaties helpen om geluiden prettiger en beter beheersbaar te maken. Een audicien kan samen met jou beoordelen of gehoorondersteuning geschikt is.

Wat kun je zelf doen bij hyperacusis?

Naast professionele begeleiding kun je zelf een aantal dingen doen om beter met overgevoeligheid voor geluid om te gaan.

Vermijd geluid niet voortdurend

Het kan logisch lijken om geluid zoveel mogelijk te vermijden wanneer geluid klachten veroorzaakt. Toch kan het voortdurend vermijden van geluid ervoor zorgen dat normale geluiden steeds moeilijker te verdragen zijn.

Probeer daarom, binnen wat voor jou haalbaar en verantwoord is, normale dagelijkse geluiden niet volledig te vermijden.

Gebruik gehoorbescherming bewust

Gehoorbescherming kan verstandig zijn bij situaties met veel of schadelijk hard geluid, bijvoorbeeld tijdens een concert of werkzaamheden met lawaai.

Draag gehoorbescherming echter niet standaard in iedere situatie. Bij hyperacusis kan het langdurig afsluiten van geluid ervoor zorgen dat normale geluiden steeds moeilijker te verdragen zijn.

Neem voldoende rust

Lawaai en drukte kunnen veel energie kosten. Plan daarom regelmatig rustmomenten in, zeker wanneer je merkt dat je klachten toenemen.

Bouw activiteiten rustig op

Wanneer je bepaalde situaties door je hyperacusis bent gaan vermijden, kan het helpen om activiteiten stap voor stap weer op te pakken. Begin met situaties die je goed kunt verdragen en bouw dit rustig uit.

Let op stress en vermoeidheid

Veel mensen merken dat geluidsovergevoeligheid sterker aanwezig is wanneer ze moe of gespannen zijn. Voldoende slaap, ontspanning en een regelmatig ritme kunnen daarom helpen om de klachten beter te hanteren.

Vertel je omgeving wat je ervaart

Hyperacusis is niet altijd zichtbaar voor anderen. Vertel familie, vrienden of collega's daarom wat je ervaart. Zo kunnen zij beter begrijpen waarom bepaalde geluiden voor jou lastig zijn en samen met jou zoeken naar praktische oplossingen.

Man met een achter-het-oor gehoorapparaat voor een grijze achtergrond

Kan een gehoorapparaat hyperacusis behandelen?

Een gehoorapparaat kan hyperacusis niet volledig genezen, maar het kan in veel gevallen wel helpen om klachten van hyperacusis en andere gehoorproblemen te verminderen. Bij hyperacusis worden geluiden sneller als te hard of storend ervaren. Moderne hoortoestellen kunnen hierbij ondersteuning bieden door harde, plotselinge geluiden te dempen en zachtere geluiden juist goed hoorbaar te houden. Daarnaast kunnen sommige hoortoestellen worden ingezet als onderdeel van geluidsdesensitisatie. Door zachte, constante geluiden aan te bieden, helpt dit het gehoor om geleidelijk weer aan geluiden te wennen.

Bij Audika wordt altijd gekeken naar jouw persoonlijke situatie en klachten. Op basis daarvan geven onze audiciens advies over welke ondersteuning het beste bij jou past. Hoewel hyperacusis niet altijd volledig te verhelpen is, kan de juiste begeleiding een groot verschil maken in het dagelijks leven.

Wat is het verschil tussen tinnitus en hyperacusis?

Hoewel tinnitus en hyperacusis beide met het gehoor te maken hebben, zijn het verschillende aandoeningen met ieder hun eigen kenmerken. De aandoeningen kunnen ook samen voor komen. In dat geval is een persoonlijke aanpak belangrijk om de klachten zo goed mogelijk te verminderen.

 Tinnitus Hyperacusis
 Je hoort een geluid dat er niet daadwerkelijk is (zoals piepen, suizen of brommen) Geluiden van buitenaf komen extra hard en intens binnen
Het geluid ontstaat in het gehoorsysteem zelf Het probleem zit in de manier waarop het brein geluiden verwerkt 
 Het geluid is continu of regelmatig aanwezig, ook in stilte Vooral bestaande omgevingsgeluiden worden als onprettig of pijnlijk ervaren 
 De intensiteit van het geluid kan variëren De gevoeligheid voor geluid kan per situatie verschillen 
Kan invloed hebben op concentratie, slaap en ontspanning Kan leiden tot vermijding van geluid en overprikkeling in drukke omgevingen 
 Behandeling richt zich op het leren omgaan met het geluid  Behandeling richt zich op het verminderen van gevoeligheid voor geluid

Veelgestelde vragen over hyperacusis

Dr. Nishat Fatima, klinisch audicien en internationaal trainer
Dr. Nishat Fatima, klinisch audicien en internationaal trainer

Dr. Nishat Fatima is een klinisch audicien die haar titel Dokter in de Audiologie aan de Universiteit van Colorado-Boulder en haar bachelorgraad aan de Texas A&M Universiteit behaalde. Ze werkte in de openbare en particuliere sector aan versterking, herstel, tinnitustherapie en arbeidsveiligheid.


Bronnen

  1. Home
  2. Gehoorproblemen
  3. Hyperacusis